动词人称变位
1. 人称标记与变位公式
马耳他语动词根据主语的人称和单复数改变形式。代词通常可以省略,因为动词形式往往已经标出人称;需要强调或对比时再说出代词。hu(他)和 hi(她)区分第三人称单数的阳性/阴性,inti(你,单数)对男女都可使用。
常见形式可概括为“人称前缀 + 动词词干”:第一人称常见 n-,第二人称常见 t-,第三人称阳性常见 j-;第三人称阴性常与第二人称单数同形。复数常用复数词干或 -u 词尾。以 kiteb(写)为例:
| 人称 | 代词 | 常见标记 | kiteb 的形式 |
|---|---|---|---|
| 第一人称单数 | jien | n- | nikteb |
| 第二人称单数 | inti | t- | tikteb |
| 第三人称单数阳性 | hu | j- | jikteb |
| 第三人称单数阴性 | hi | t- | tikteb |
| 第一人称复数 | aħna | n- + 复数词干 | niktbu |
| 第二人称复数 | intom | t- + 复数词干 | tiktbu |
| 第三人称复数 | huma | j- + 复数词干 | jiktbu |
这是常见模板,不是对所有动词都适用的机械公式;词根类型和词干变化需要逐词记忆。
għ 的位置与词干变化
- 词根以
għ开头时,人称前缀接入后,għ通常仍保留在拼写中,但词干元音可能变化,例如għen→ngħin、għex→ngħix。 - 词根中间含
għ时,għ通常保留在拼写中,前后元音或词干可能变化,例如bagħat→nibgħat、qagħad→noqgħod、biegħ→nbiegħ。 - 因而可以记为“人称前缀 + 对应词干模板”;
għ词没有适用于所有词根的字符替换公式,应按具体动词记忆。
2. 15 个目标动词的完整人称变位
下表依次列出 5 个常用动词、5 个词首含 għ 的动词,以及 5 个词中含 għ 的动词。词义分列中文、英文和马耳他语;七个人称也各占一列。这里只展示人称形式,不展开时态讲解。
| 中文 | English | Malti | jien(我) | inti(你,单数) | hu(他) | hi(她) | aħna(我们) | intom(你们) | huma(他们/她们) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 吃 | eat | kiel | niekol | tiekol | jiekol | tiekol | nieklu | tieklu | jieklu |
| 喝 | drink | xorob | nixrob | tixrob | jixrob | tixrob | nixorbu | tixorbu | jixorbu |
| 去 | go | mar | mmur | tmur | jmur | tmur | mmorru | tmorru | jmorru |
| 写 | write | kiteb | nikteb | tikteb | jikteb | tikteb | niktbu | tiktbu | jiktbu |
| 读 | read | qara | naqra | taqra | jaqra | taqra | naqraw | taqraw | jaqraw |
| 做 | make/do | għamel | nagħmel | tagħmel | jagħmel | tagħmel | nagħmlu | tagħmlu | jagħmlu |
| 帮助 | help | għen | ngħin | tgħin | jgħin | tgħin | ngħinu | tgħinu | jgħinu |
| 生活/居住 | live | għex | ngħix | tgħix | jgħix | tgħix | ngħixu | tgħixu | jgħixu |
| 关闭 | close | għalaq | nagħlaq | tagħlaq | jagħlaq | tagħlaq | nagħlqu | tagħlqu | jagħlqu |
| 选择 | choose | għażel | nagħżel | tagħżel | jagħżel | tagħżel | nagħżlu | tagħżlu | jagħżlu |
| 发送 | send | bagħat | nibgħat | tibgħat | jibgħat | tibgħat | nibagħtu | tibagħtu | jibagħtu |
| 停留/居住 | stay | qagħad | noqgħod | toqgħod | joqgħod | toqgħod | noqogħdu | toqogħdu | joqogħdu |
| 出售 | sell | biegħ | nbigħ | tbigħ | jbigħ | tbigħ | nbigħu | tbigħu | jbigħu |
| 点亮/打开(灯) | switch on | xegħel | nixgħel | tixgħel | jixgħel | tixgħel | nixegħlu | tixegħlu | jixegħlu |
| 感到惊讶 | be surprised | stagħġeb | nistagħġeb | tistagħġeb | jistagħġeb | tistagħġeb | nistagħġbu | tistagħġbu | jistagħġbu |
三语例句
每个动词选用一个人称造句,例句按中文、英文和马耳他语分列。
| 动词 | 中文 | English | Malti |
|---|---|---|---|
| kiel | 我们吃面包。 | We eat bread. | Aħna nieklu l-ħobż. |
| xorob | 她喝水。 | She drinks water. | Hi tixrob l-ilma. |
| mar | 你回家。 | You go home. | Inti tmur id-dar. |
| kiteb | 他们写一封信。 | They write a letter. | Huma jiktbu ittra. |
| qara | 他读一本书。 | He reads a book. | Hu jaqra ktieb. |
| għamel | 我做晚餐。 | I make dinner. | Jien nagħmel l-ikla ta' filgħaxija. |
| għen | 你帮助一位朋友。 | You help a friend. | Inti tgħin lil ħabib. |
| għex | 他们住在马耳他。 | They live in Malta. | Huma jgħixu f'Malta. |
| għalaq | 她关上门。 | She closes the door. | Hi tagħlaq il-bieb. |
| għażel | 我们选一本书。 | We choose a book. | Aħna nagħżlu ktieb. |
| bagħat | 我发送一条消息。 | I send a message. | Jien nibgħat messaġġ. |
| qagħad | 他待在家里。 | He stays at home. | Hu joqgħod id-dar. |
| biegħ | 你卖书。 | You sell books. | Inti tbigħ kotba. |
| xegħel | 我们打开灯。 | We switch on the light. | Aħna nixegħlu d-dawl. |
| stagħġeb | 他们感到惊讶。 | They are surprised. | Huma jistagħġbu. |
表达身份时,马耳他语通常不单独使用系词“是”,例如 Jien student.(我是学生。)
3. 性别与一致
hu和hi区分阳性、阴性;第三人称动词也可能区分性别,如jikteb(他写)与tikteb(她写)。- 第二人称单数
inti对男女都可用,动词形式在上述例子中相同。 - 名词和形容词可能发生性数一致:
tifel tajjeb(好男孩)、tifla tajba(好女孩)。 - 复数的人称动词常使用特定词尾,但不要把一个动词的变位直接推广到所有词根。
4. 练习模板
把动词替换进下面的句型,再改变主语:
Jien ___ il-ħobż.:我……面包。Hi ___ l-ilma.:她……水。Aħna ___ id-dar.:我们……回家/在家。
动词形式和例句应一起记忆;遇到不规则或借词动词,优先查完整变位表。

ZQ-XU